Anne Thestrup Anders Image

Gelezen door Anne Thestrup Meimbresse

Klinisch apotheker, Varde Apotheek

Hier kun je Annes profiel bekijken »
Inhoudsopgave:

Wat is herpes – en wie kan het krijgen?

Herpes is een zeer besmettelijke huid- en slijmvliesziekte, veroorzaakt door het herpes simplex virus (HSV). De twee meest voorkomende types herpes zijn:

1. HSV-1, dat voornamelijk infecties veroorzaakt in mond, keel, gezicht en ogen. HSV-1 staat ook bekend als herpes labialis, het type herpes dat meestal de oorzaak is van koortslippen.

2. HSV-2, dat infecties veroorzaakt in de huid en slijmvliezen rond de geslachtsorganen. HSV-2 staat ook bekend als herpes genitalis.

Men schat dat het merendeel van de volwassen bevolking wereldwijd het herpesvirus in het lichaam heeft. De meesten (ongeveer 80% van de volwassen bevolking) hebben HSV-1, terwijl minder (ongeveer 30% van de volwassen bevolking) HSV-2 hebben. Kinderen kunnen ook type 1 herpes krijgen, maar zelden type 2.

Beide types herpes zijn zeer besmettelijk en worden overgedragen door direct contact. Eenmaal een herpesuitbraak gehad, zal het herpesvirus de rest van het leven in een soort 'slaapstand' in het zenuwstelsel verblijven. Van hieruit kan het een paar keer of vele keren in het leven 'gewekt' worden en resulteren in nieuwe herpesuitbraken. Men kan nooit volledig genezen van het herpesvirus, maar men kan zelf maatregelen nemen om nieuwe uitbraken te voorkomen, de symptomen tijdens uitbraken te behandelen en vooral om de besmetting niet aan anderen over te dragen.


Wat zijn de symptomen van herpes?

De symptomen van herpes zijn hetzelfde, of het nu gaat om HSV-1 of HSV-2. Het zijn kleine heldere vochtblaasjes (blaren) in de huid, in de mond, in de ogen, op en rond de lippen en op de geslachtsorganen. De blaren zullen meestal pijnlijk zijn. Het voelt alsof ze branden, en de huid voelt warm, prikkelend en gevoelig aan. De blaren veranderen later in zweren en vervolgens in korsten, die afvallen.

Men kan nooit van het herpesvirus afkomen, maar hoe vaak men uitbraken ervaart, varieert sterk. Voor sommigen zal dit slechts een paar keer in hun leven gebeuren. Anderen hebben constant last van nieuwe en hinderlijke herpesuitbraken.

Nieuwe uitbraken kunnen vele verschillende oorzaken hebben, waaronder stress, verminderde immuniteit (bijvoorbeeld gewoon tijdens een verkoudheid), koorts, scherp zonlicht en, voor vrouwen, menstruatie.

Herpes labialis (koortslip)

Wanneer men in het dagelijks leven over herpes spreekt, bedoelt men meestal herpes op de geslachtsorganen. Herpes labialis wordt daarentegen meestal gewoon een koortslip genoemd.

De eerste infectie met HSV-1 wordt een primaire infectie genoemd. De eerste infectie zal typisch de ergste zijn en kan pijnlijke veranderingen in het slijmvlies in de mond met blaren en zweren veroorzaken. Men kan koorts, hoofdpijn en spierpijn ervaren. De infectie kan tot wel 14 dagen duren.

De volgende uitbraken zullen meestal korter duren, misschien 2-7 dagen, en veel milder zijn. Vaak is het enige wat men van de uitbraak merkt, een zichtbare en zeer irritante koortslip of meerdere op of rond de lippen.

De meeste mensen ontdekken de uitbraak iets voordat de koortslip zichtbaar wordt, door een tintelend, branderig en prikkelend gevoel in de huid. Als men dit eerder heeft ervaren, weet men wat er komt en moet men daarom enkele middelen tegen koortslippen kopen. En de koortslip kan dan binnen enkele uren verschijnen.

De meeste mensen kennen HSV-1 van koortslippen op de lippen, maar het virus kan ook het ooggebied (het hoornvlies en andere delen van het oog) aantasten, waar het rode ogen, pijn, ongemak en wazig zicht kan veroorzaken. Bovendien kan het herpesvirus ook in de mondholte (het tandvlees en het gehemelte), op de tong en in de keel voorkomen in de vorm van pijnlijke blaren en blaren.

LEES OOK: Koortslip – Goede Raad over Behandeling en Preventie

Lippenbalsem voor de verzorging van droge lippen
3x lippenbalsem met Tea Tree Olie voor droge lippen & verzorging van koortslip
+14.000 reviews
Normale prijs €7,49
Aanbiedingsprijs €7,49 Normale prijs €29,99
3x lippenbalsem met Tea Tree Olie voor droge lippen & verzorging van koortslip

Herpes genitalis (herpes op de geslachtsorganen)

Herpes genitalis, herpesvirus op de geslachtsorganen, wordt vaak gewoon herpes genoemd. Het is een zeer veel voorkomende seksueel overdraagbare aandoening, die niet kan worden genezen. De symptomen kunnen echter worden behandeld – en u kunt ervoor zorgen dat u de besmetting niet aan anderen overdraagt.

Het is vaak geassocieerd met grote schaamte om een seksueel overdraagbare aandoening te hebben, maar er is geen reden om zich te schamen. Als u herpes genitalis heeft, bent u zeker niet de enige. Een op de vier of een op de vijf volwassenen in Nederland heeft herpes genitalis, dus het is een zeer wijdverspreide seksueel overdraagbare aandoening.

Herpes genitalis manifesteert zich door roodachtige, gezwollen en pijnlijke externe geslachtsdelen en pijnlijke blaren die barsten en zweren worden. Herpes genitalis kan zich ook verspreiden naar de anus en de billen, waar de symptomen hetzelfde zijn.

De eerste infectie met HSV-2 wordt een primaire infectie genoemd. Net als bij HSV-1 zal de eerste infectie typisch de ergste zijn, en kan, naast de symptomen op de geslachtsorganen, ook hoofdpijn, koorts, spierpijn en keelpijn en mogelijk ook pijnlijke veranderingen in het slijmvlies in de mond met blaren en zweren veroorzaken. Dus griepachtige symptomen. De infectie kan tot wel 14 dagen duren.

De volgende uitbraken zullen meestal korter duren, misschien 2-7 dagen, en net als bij HSV-1 veel milder zijn. Maar de blaren en zweren op de geslachtsorganen zijn nog steeds behoorlijk pijnlijk. Daarnaast kan er ook pijn zijn bij het plassen.

Herpes zoster (gordelroos)

Herpes zoster is een iets andere herpesziekte dan de andere twee, maar moet hier ook worden vermeld. Herpes zoster is de Latijnse naam voor gordelroos. De naam dekt een zeer pijnlijke huiduitslag, veroorzaakt door het varicella-zoster-virus (VZV). Het is hetzelfde virus dat waterpokken veroorzaakt, en gordelroos wordt veroorzaakt door een reactivatie van het waterpokkenvirus, vaak vele jaren nadat men waterpokken heeft gehad. Gordelroos treft vooral mensen ouder dan 60 jaar en mensen met een verzwakt immuunsysteem.

Men kan geen gordelroos krijgen door contact met iemand die gordelroos of waterpokken heeft, maar gordelroos kan besmettelijk zijn en waterpokken veroorzaken. Gordelroos kan alleen ontstaan door een reactivatie van een waterpokkenvirus dat men in het lichaam heeft, omdat men eerder (misschien als kind) waterpokken heeft gehad. Het waterpokkenvirus beweegt zich van de huid langs de zenuwbanen naar de wortels van de zenuwen, waar het in slaapstand gaat.

Wanneer men gordelroos krijgt, is het omdat het virus wordt geactiveerd en langs de zenuwbanen naar de huid reist. Het manifesteert zich als een brandende uitslag op afgebakende delen van het lichaam, in het gezicht of op het ooglid. Er kan lichte koorts en gezwollen lymfeklieren optreden bij een uitbraak. Het lijkt op waterpokken, en na 2-3 weken zullen de korsten meestal afvallen.

Daarna kunnen er in de weken of maanden daarna hevige pijnen optreden; dit wordt postherpetische neuralgie genoemd. De pijn, die wordt omschreven als een brandende, stekende of schietende pijn, kan in het ergste geval invaliderend zijn.

Het beste wat u kunt doen om gordelroos te voorkomen, is zorgen voor een goed immuunsysteem. Als u ouder bent dan 50 jaar, kunt u worden gevaccineerd tegen gordelroos. Het vaccin halveert het risico op een uitbraak. Gordelroos kan, net als andere vormen van herpes, worden behandeld, maar niet worden genezen. Herpes zoster staat ook bekend als humaan herpesvirus 3 (HHV-3).

Glijmiddel op waterbasis
Natuurlijke intieme gel voor seks tegen intiem ongemak
+14.000 reviews
Normale prijs €9,99
Aanbiedingsprijs €9,99 Normale prijs
Glijmiddel op waterbasis - Natuurlijke intieme gel voor seks tegen intiem ongemak
Intieme gel tegen intiem ongemak
100% Natuurlijke vaginale gel tegen jeuk en vaginale droogheid
+14.000 reviews
Normale prijs Vanaf €12,99
Aanbiedingsprijs Vanaf €12,99 Normale prijs
Intieme gel tegen intiem ongemak - 100% Natuurlijke vaginale gel tegen jeuk en vaginale droogheid

Hoe wordt herpes overgedragen?

De herpes types HSV-1 en HSV-2 zijn zeer besmettelijk. Ze worden overgedragen door direct contact via de slijmvliezen of scheurtjes in de huid.

Een koortslip op de lippen kan herpes overdragen naar de geslachtsorganen – en omgekeerd. En als u vergeet uw handen te wassen nadat u een koortslip bij de mond heeft aangeraakt, en u vervolgens bijvoorbeeld in uw oog wrijft, kunt u de besmetting verder verspreiden naar de ogen. U kunt zowel uzelf als anderen besmetten.

Herpes kan niet worden overgedragen via sperma en bloed. U kunt ook niet besmet raken omdat u een handdoek deelt met of uit hetzelfde glas drinkt als iemand die herpes heeft. Er moet dus direct contact zijn huid/slijmvlies tegen huid/slijmvlies.

Koortslippen worden meestal overgedragen door kussen of aanraking. Herpes genitalis kan worden overgedragen door reguliere geslachtsgemeenschap, orale seks of anale seks. Een condoom is de beste garantie tegen het overdragen en het oplopen van herpes genitalis. Maar zoals gezegd, kan een koortslip ook herpes overdragen naar de geslachtsorganen – en omgekeerd.

Men kan zowel besmettelijk zijn wanneer herpes actief is, als wanneer herpes in 'slaapstand' is. Het risico op besmetting is echter absoluut het grootst wanneer er blaren en zweren zijn.

Velen hebben het herpesvirus al in hun kindertijd in hun lichaam gekregen. Sommigen merken er het grootste deel van hun leven niet veel van, terwijl anderen helaas last hebben van terugkerende en frequente uitbraken gedurende hun leven.

Kinderen en volwassenen met atopisch eczeem (ook wel kindereczeem genoemd) hebben een slechte huidimmuniteit tegen virussen en bacteriën. Ze kunnen daarom bijzonder vatbaar zijn voor het herpesvirus.


Hoe kan men herpes voorkomen?

Nieuwe uitbraken kunnen vele verschillende oorzaken hebben, waaronder stress, verminderde immuniteit (bijvoorbeeld gewoon tijdens een verkoudheid), ziekte, scherp zonlicht en, voor vrouwen, menstruatie zijn bekend om nieuwe uitbraken te kunnen veroorzaken. Uiteraard zijn er niet veel van deze oorzaken waar u zelf iets aan kunt doen, en daarom is er helaas niet veel dat u zelf kunt doen, behalve proberen te veel zonlicht en stress te vermijden.

Wat u kunt doen, is over het algemeen gezond leven en eten, veel water drinken, voldoende slapen, sporten en stress vermijden. Op deze manier versterkt u uw immuunsysteem, en dat is het beste wat u kunt doen.

Goede handhygiëne is belangrijk als u herpes heeft – anders riskeert u uzelf te besmetten met herpes op andere delen van uw lichaam of anderen te besmetten. Dus als u zichzelf heeft aangeraakt waar u een actieve herpes heeft – bijvoorbeeld als u zalf op de plek heeft gesmeerd – is het erg belangrijk dat u daarna uw handen wast. Wat betreft herpes genitalis, is het ook belangrijk om een condoom te gebruiken of seks te vermijden wanneer u een herpesuitbraak heeft.


Hoe kan men herpes behandelen?

Zoals vermeld, kan geen enkel type herpes worden genezen, aangezien er nog geen geneesmiddel of vaccin tegen herpes bestaat, maar de symptomen kunnen wel worden behandeld. Het meest gebruikte behandelingsmiddel is zalf of crème met Aciclovir.

Het is belangrijk om de zalf aan te brengen zodra je voelt dat er een uitbraak aankomt. Op deze manier kun je de uitbraak minimaliseren. De eerste paar keer is het misschien moeilijk om de symptomen te herkennen, maar na een paar keer met herpes weet je meteen wat er aan de hand is.

Als je vroeg met de behandeling begint, kun je de omvang en de duur van de uitbraak verminderen. Misschien heb je geluk en krijg je geen blaren – of in ieder geval minder.

In bijzonder ernstige gevallen van herpes of frequent terugkerende uitbraken kun je een tabletbehandeling proberen. Deze moet je op recept krijgen na overleg met je arts. Ook dit is geen geneesmiddel dat je herpes kan genezen, maar het kan helpen om het aantal uitbraken te verminderen.


FAQ over herpes


Wat is herpes?

Herpes is een zeer besmettelijke huid- en slijmvliesziekte, veroorzaakt door het herpes simplex virus (HSV). De twee meest voorkomende types herpes zijn HSV-1, ook bekend als herpes labialis/koortslip, en HSV-2, ook bekend als genitale herpes.


Hoe wordt herpes overgedragen?

Herpes wordt overgedragen door direct contact via de slijmvliezen of scheurtjes in de huid. Er moet dus contact zijn tussen huid en/of slijmvlies. Dit gebeurt meestal door kussen, aanraking of seksueel contact.


Wanneer is herpes besmettelijk?

Herpes kan besmettelijk zijn, zowel tijdens een herpesuitbraak als wanneer het herpesvirus ‘slaapt’. Het risico op overdracht is echter het grootst tijdens een herpesuitbraak met blaren en zweren.


Hoeveel mensen hebben herpes in Nederland?

Herpes is een wijdverspreide ziekte. Het wordt geschat dat het merendeel van de volwassen bevolking in Nederland het herpesvirus in hun lichaam heeft. De meeste mensen (ongeveer 80% van de volwassen bevolking) hebben HSV-1, terwijl minder (ongeveer 30% van de volwassen bevolking) HSV-2 hebben. Ook kinderen kunnen herpes hebben, meestal HSV-1.


Hoe lang is herpes besmettelijk?

Herpes kan besmettelijk zijn zolang men herpes heeft – en dat is levenslang, aangezien er geen geneesmiddel of vaccin tegen herpes bestaat. Het risico om anderen te besmetten is echter het grootst wanneer je herpes hebt tijdens een uitbraak.


Wat is genitale herpes?

Genitale herpes wordt veroorzaakt door het herpesvirus HSV-2, ook wel genitale herpes genoemd. Het is een seksueel overdraagbare aandoening die de geslachtsorganen en het onderlichaam aantast.


Hoe wordt herpes behandeld?

Herpesuitbraken kunnen worden behandeld, maar herpes kan niet worden genezen. Herpes wordt meestal behandeld met een zalf of crème tijdens een uitbraak of wanneer een uitbraak op komst is. In ernstige gevallen van herpes kan een tabletbehandeling nodig zijn.


Hoe wordt genitale herpes overgedragen?

Genitale herpes wordt overgedragen door geslachtsgemeenschap – je kunt besmet raken door iemand die herpes heeft. En als je zelf herpes hebt, kun je het virus overdragen. Je kunt ook besmet raken met genitale herpes door een koortslip aan te raken en daarna je geslachtsdelen aan te raken zonder je handen te wassen.


Hoe test je op herpes?

Een arts kan op herpes testen, maar vaak kan hij of zij de diagnose stellen door gewoon naar de herpesuitbraak te kijken.


Kan herpes van mond op geslachtsdelen worden overgedragen?

Herpes kan van mond op geslachtsdelen worden overgedragen – en omgekeerd. Als je herpes hebt, is het daarom belangrijk om je handen te wassen als je een plek hebt aangeraakt waar je een herpesuitbraak hebt. Het is ook belangrijk om tijdens geslachtsgemeenschap een condoom te gebruiken.


Hoe lang heb je genitale herpes?

Een uitbraak van genitale herpes duurt meestal enkele dagen tot een week. Maar eenmaal besmet met herpes, blijft het virus levenslang in het lichaam. Je hebt dus nog steeds genitale herpes, ook al zijn er geen actuele uitbraken.


Hoe lang duurt het van besmetting tot uitbraak van herpes?

Het kan kort of lang duren van besmetting tot herpesuitbraak. Er kan geen algemene uitspraak over worden gedaan.


Wat is genitale herpes?

Genitale herpes is een seksueel overdraagbare aandoening die pijnlijke blaren en zweren op de geslachtsorganen veroorzaakt. Genitale herpes wordt overgedragen door geslachtsgemeenschap, orale seks en anale seks met een persoon die genitale herpes heeft. Je kunt ook besmet raken met genitale herpes door een koortslip aan te raken.


Wat is herpes zoster?

Herpes zoster is de Latijnse naam voor gordelroos. Zoals de naam al doet vermoeden, is het een zeer pijnlijke huidaandoening. Gordelroos wordt veroorzaakt door een heractivering van het waterpokkenvirus, vaak vele jaren nadat men waterpokken heeft gehad. Gordelroos treft vooral mensen ouder dan 60 jaar en mensen met een verzwakt immuunsysteem.

Glijmiddel op waterbasis
Natuurlijke intieme gel voor seks tegen intiem ongemak
+14.000 reviews
Normale prijs €9,99
Aanbiedingsprijs €9,99 Normale prijs
Glijmiddel op waterbasis - Natuurlijke intieme gel voor seks tegen intiem ongemak
Intieme gel tegen intiem ongemak
100% Natuurlijke vaginale gel tegen jeuk en vaginale droogheid
+14.000 reviews
Normale prijs Vanaf €12,99
Aanbiedingsprijs Vanaf €12,99 Normale prijs
Intieme gel tegen intiem ongemak - 100% Natuurlijke vaginale gel tegen jeuk en vaginale droogheid

Voor verdere vragen over dit onderwerp raden wij aan om contact op te nemen met uw eigen arts.

Doe net als 50.000 anderen - volg ons op Instagram